Schommelingen van het hart

aanrader, Franstalige literatuur, Italiaanse literatuur, Strips

9789038897080_cvr

Niet geheel wat ik verwachtte, maar wel een verzameling van een handvol, vaak wat rommelige, artikelen over enkele belangwekkende schrijvers. Ik las het boek niet uit – las enkel de teksten over Tsjechov, Zosjtsjenko, Poesjkin, Mann (en Nietzsche) en Proust en hield het vervolgens voor bekeken. Het stuk over Zola wijst me beschuldigend na …

Meteen tijdens de inleiding wist Lewin me al bijna alle lust te ontnemen om haar boek te lezen. Dat springt van hier naar daar, jubelt over het feit dat het Tsjechov-artikel eindelijk in boekvorm is verschenen, omdat dat eerder niet meteen lukken wilde ofzo, en nu dus wel … het lijkt een beetje op klagen, maar omdat het in een boek staat afgedrukt zal het dat wel niet wezen …

Niet dat Lewin niks over de schrijvers zelf heeft te vertellen. Ze biedt biografische weetjes, schildert de historische of sociale context, en onderbreekt het biografische luik zo nu en dan met iets wat bijna op een (heel klein) reisverslag lijkt. Zo leer je dat ze, met Hans Boland als reis(bege)leider, aan Poesjkinspotting heeft gedaan, in de slaapkamer van Proust een vraag heeft gesteld aan een bankbediende, na een bezoek aan het landgoed van Tsjechov op een bus heeft staan wachten, in het restaurant van De Toverberg een foldertje heeft gelezen, enzoverder enzoverder. Het is het materiaal waar doorgaans goud van wordt gemaakt. (De tekst over Zosjtsjenko beviel me trouwens het best – mogelijk omdat me van hem nog het minst bekend was.)

Maar in Schommelingen van het hart zit de verhouding tussen het biografische en autobiografische scheef. Er is te veel biografie en te weinig persoonlijke observatie om de verwachtingen in te lossen die die ondertitel – op zoek naar … – schept. Waar is die zoektocht dan? Waar is de beschrijving van de lange wandeling die uitmondt in een teleurstellend schrijverskamertje? Waar is de beschrijving van wat wordt bekeken? Waar is de passie voor schrijver A of B? Waartoe de reis? Waar is de reflectie? Hier een bijzin, daar een bijzin. Deze artikels zijn aardige biografische verslagen. En ja, Lewin bezoekt inderdaad de fameuze kamer van Proust, wordt inderdaad bij een of ander museum de deur gewezen, en ja, de Poesjkinbeelden zijn lelijk … maar ik heb niet de indruk dat ze ook een poging heeft gedaan om me die kamer of deur te tonen of te laten ervaren hoe het voelt om daar te staan, in die kamer, voor die deur. En ik heb geen idee waarom die Poesjkinbeelden lelijk zijn … Lewin neemt je niet zozeer mee op een reis, ze leest eerder de, weliswaar door haarzelf geschreven, brochure voor.

Het boek blijft in de collectie – vanzelfsprekend: Tsjechov, Proust, Zosjtsjenko – maar helemaal blij word ik daar niet van. Ik had zo veel meer van dit boek verwacht …


Schommelingen van het hart / Lisette Lewin. – Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 2005. – 272 p. : ill. – ISBN 90-388-4564-2. – Meer info bij Librarything en hier